“Meestal moeten we penetratie even van het menu halen”: 8 ‘kutmythes’ die zorgen dat we pijn bij seks lang onderschatten

Pijn aan de vulva en vagina is een van de meest voorkomende zorgen waarvoor vrouwen naar een seksuoloog gaan. “En er is een groot ‘dark number’ van dames die in stilte lijden”, zegt Cindy Druyts. De seksuologe weerlegt acht ‘kutmythes’ die ervoor zorgen dat vrouwen tergend lang met de pijn blijven rondlopen: “Het zit in je hoofd, zeggen veel artsen, terwijl er vaak wél een medisch probleem achter schuilt.”

HLN, Stéphanie Verzelen / beeld: Cindy Druyts
Maandag 2 februari 2026

“De meeste vrouwen die ik zie, zijn al jaren met de pijn aan het worstelen. Een ‘breekpunt’ dwingt hen dan om hulp te zoeken.” Klinisch seksuologe Cindy Druyts is gespecialiseerd in pijn aan de vulva en vagina, en dat maakt het druk in haar praktijk. “Vrouwen komen vaak pas eens ze hun kinderwens willen vervullen of hun relatie onder druk staat.”

Tijdens je leven heb je als vrouw 4 tot 28 procent kans op vulvovaginale pijnklachten. En dat kan een lange lijdensweg zijn. “Sommige vrouwen die ik zie, leven al tien jaar met pijn. Het helpt niet dat sommige artsen de klachten niet serieus nemen. ‘Je moet meer ontspannen’ of ‘pijn hoort bij seks’, klinkt het dan.”

Het zijn meteen twee ‘kutmythes’ over de pijn die Druyts wil weerleggen. “Zulke misverstanden zorgen voor veel zelftwijfel bij de vrouwen en vergroten de mentale impact van de pijn nog.” En zo doen er nog fabels de ronde.

Kutmythe 1: het is een fysiek probleem

Vulvovaginale pijn is een fysieke pijn, maar geen louter fysieke aandoening, zegt Druyts. “Veel vrouwen zien het wel zo zwart-wit en denken dat ze snel van de pijn af zullen zijn zodra ze hulp zoeken. Maar de pijn heeft vaak ook een enorm mentaal luik: omdat ze soms voortkomt uit een traumatische ervaring, maar zelfs zónder zo’n oorzaak is dat zo.”

“De pijn zorgt voor eenzaamheid, omdat je er met niemand over durft te praten. Of je krijgt het gevoel dat je je partner tekortschiet. Wanneer je partner je op den duur minder benadert, is er ook het gevoel van afwijzing.” De seksuologe spreekt over een vicieuze pijncirkel: door de angst voor pijn en afwijzing spant het lichaam zich meer op, wat de pijn verergert.

Kutmythe 2: de pijn zit in je hoofd

Het is een zin die vaak uit de mond van een arts komt. Nochtans schuilt er vaak wél een medisch probleem achter de pijn. “Ik zie dat lichen sclerosus nog te vaak gemist wordt: die aandoening maakt de huid rond de vulva broos en dun, wat voor een branderig gevoel zorgt. Niet elke arts herkent die aandoening.”

Soms kan zelfs een hernia in je rug de boosdoener zijn. “En daarnaast wordt zenuwpijn vaak over het hoofd gezien. Terwijl je vulva barst van de zenuwen. Die kunnen extra gevoelig zijn na een bevalling, een val op je staartbeentje of jarenlang fietsen op een hard zadel. Evengoed is er geen duidelijke oorzaak en is je zenuwstelsel gewoon ‘wakkergeschud’.”

Kutmythe 3: de pijn is er plots

Vrouwen zeggen het vaak in Druyts’ praktijk: de pijn begon ‘plots’ of ‘recent’. “Maar als we terugkijken, blijkt soms dat er éérder al lichte klachten waren. Jeuk, overgevoeligheid, een ongemakkelijk gevoel tijdens seks.”

Door een vicieuze cirkel bouwen die ongemakken op. “De vrouw denkt dan: ‘Ik bijt wel door.’ Ze blijft proberen om seks te hebben, overschrijdt haar grenzen. Haar spieren beginnen zich op te spannen, tot alles meer en meer pijn doet.” In therapie is het de bedoeling om te durven in het verleden te kijken. “Vaak helpt ons dat om de pijn beter te begrijpen.”

Kutmythe 4: je moet gewoon meer ontspannen

Het klopt dat opgespannen spieren vaak mee voor pijn zorgen. “Maar je kan je lichamelijke functies niet wegredeneren.” Bovendien span je die spieren meestal onbewust op. “Dat kan door angst of stress zijn, een traumatische ervaring of door medische ingrepen of hormonale veranderingen.”

Bekkenbodemtherapie kan je dan bewust helpen worden van je spierspanning. “Vaak met oefeningen gefocust op ademhaling, beweging en aanraking. Soms kan zulke therapie invasief aanvoelen en zijn er maanden nodig om stappen te zetten, soms begrijpen vrouwen na een paar afspraken al hoe ze bewuster kunnen op- en ontspannen.”

Kutmythe 5: het is een seksgerelateerde pijn

De pijn kan je dagelijkse leven bepalen, ook buiten de slaapkamer. “Bij zenuwpijn of een gynaecologische aandoening als endometriose (waarbij baarmoederslijmvlies buiten de baarmoeder groeit, red.) kan een vrouw de hele dag door pijn hebben. Dat kan impact hebben op haar werk of betekenen dat ze een actieve hobby moet opgeven.”

Vaak pijn hebben maakt je er trouwens alerter voor: “Dat betekent dat je het minste signaal van je lijf gaat interpreteren als pijn. Om die reden denken mensen dan: ‘Het ligt aan mij.’ Ze moeten beseffen dat de pijn zo invasief kan zijn en je identiteit mee kan vormen.”

Kutmythe 6: als je pijn hebt bij seks, bijt je beter door

“Als seksuoloog halen we penetratie vaak even van het menu. Want als je je zenuwstelsel blijft triggeren, wordt dat gevoeliger. Op termijn voelt de vrouw zich ook niet meer goed in de relatie, omdat ze constant over haar grenzen gaat.”

Liever heeft Druyts dat de vrouw stopt met alles wat pijn doet en teruggaat naar de comfortzone. “Je kan tongzoenen, elkaar oraal stimuleren of een massage geven. Seks is een buffet: er staat méér dan genoeg op tafel. Pijn bij het vrijen neemt pas af wanneer vrijen weer veilig en leuk kan aanvoelen, terwijl de lichamelijke oorzaken tegelijk aangepakt worden.”

Kutmythe 7: diagnoses als ‘vulvodynie’ tonen dat artsen de pijn begrijpen

“Vrouwen zijn soms opgelucht als ze een diagnose als vulvodynie (pijn aan de vulva, red.) of clitoridynie (pijn aan de clitoris, red.) krijgen. Maar die termen zeggen waar je pijn hebt, niet waarom, en de onderliggende oorzaak wordt na zo’n diagnose zelden nog gezocht.”

Er moet nog véél onderzoek en vorming gebeuren, zegt Druyts. “Huisartsen leren nu pas te praten over seksualiteit met hun patiënten en vulvovaginale pijn krijgt nog altijd weinig aandacht in de opleiding gynaecologie. Daar schrik ik van.”

Kutmythe 8: je partner treft geen verantwoordelijkheid

“Zodra je seksualiteit met z’n tweeën creëert, ben je er allebei verantwoordelijk voor.” Ook vulvovaginale pijn moet de vrouw dus niet op haar eentje aanpakken. “Het seksuele script binnen het koppel kan de pijn immers mee in stand houden. Weinig Vlamingen zijn ‘opgeleid’ in fijne seks of in hoe opwinding werkt, en velen beginnen meteen aan penetratie, met hoogstens wat glijmiddel. Bij pijn is die aanpak een boosdoener.”

Druyts raadt koppels aan om sámen naar de seksuoloog te gaan. “Met oefeningen en gesprekken leert een koppel dan over seks te praten en elkaars lijf te verkennen op nieuwe manieren, om seks weer veilig te doen voelen. Ik merk dat veel partners daarvoor openstaan, omdat ze ook zelf onzeker worden door de pijn.”

Meer lezen? ‘Kut genoeg om een boek over te schrijven’ (23 euro, Acco Uitgeverij)